Wasstrips komen niet in grote plastic flessen en, nog belangrijker, zouden geen microplastics bevatten die via onze was in het afvalwater terechtkomen. Goed bezig, toch? Think again.
In december van het afgelopen jaar kwam het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde met een kritische uitzending over wasstrips. Ze onderzochten de claims van producenten over het ‘plasticvrij’ zijn van deze producten. Wat blijkt? Wasstrips zijn onder andere gemaakt van polyvinylalcohol (PVA). Dit is een kunststof die oplost in water. Handig, zou je zeggen, want dan is het weg. Maar zo simpel ligt het niet.
Het PVA lost namelijk wel op, maar wordt niet automatisch volledig afgebroken. In opgeloste vorm kan het via het afvalwater in het milieu terechtkomen, omdat onze waterzuiveringsinstallaties hier niet specifiek op zijn ingericht. Voor volledige biologische afbraak zijn namelijk specifieke omstandigheden nodig. De eindconclusie van de uitzending: PVA kan alsnog bijdragen aan plasticvervuiling in ons water.
Maar hoe kan het dan dat op verpakkingen teksten staan als ‘plasticvrij’ en ‘100% biologisch afbreekbaar’? Dat zit zo: PVA is onder bepaalde omstandigheden biologisch afbreekbaar. Daarom wordt het in de huidige wetgeving niet als microplastic aangemerkt.
In de praktijk wordt PVA echter vaak niet (volledig) afgebroken en kan het alsnog in het milieu belanden. Termen als ‘100% biologisch afbreekbaar’ worden vervolgens slim ingezet door marketingteams om de goedbedoelende consument te overtuigen.
Door achterblijvende en deels verouderde wetgeving wordt PVA nog steeds als ‘oplosbaar plastic’ gezien en mogen producenten deze claims maken. Wel lijkt hier langzaam verandering in te komen. Ook de uitzending van Keuringsdienst van Waarde draagt bij aan deze discussie.
Verschillende merken van wasstrips reageerden op de uitzending, waaronder Briters en Mother Earth. Briters benadrukt dat zij voldoen aan de Europese regelgeving en dat hun product is getest volgens de bijbehorende normen en rapporten. Tegelijkertijd blijkt uit de praktijk dat deze normen niet altijd overeenkomen met wat er daadwerkelijk in het milieu gebeurt.
Mother Earth communiceert een vergelijkbare boodschap en geeft daarnaast aan te werken aan een PVA-vrij alternatief. Voor consumenten is het lastig om deze claims te beoordelen: het gaat om complexe materie over scheikundige tests en Europese wetgeving. Online reageren consumenten dan ook begrijpelijkerwijs verward en boos.
Dit onderwerp liet ook de Kledingcommunity van Groener Groningen niet koud. In de WhatsAppgroep vlogen de suggesties voor alternatieven ons om de oren. Want dat is uiteindelijk de belangrijkste vraag: wat kunnen we dan wél gebruiken om te wassen zonder het milieu onnodig te belasten? Hieronder zet ik het voor je op een rij.
Be like your grandparents: maak je eigen wasmiddel
Dat kan bijvoorbeeld door groene zeep te mengen met een eetlepel soda en een scheutje azijn. Of door zeepvlokken (check ook hier de ingrediënten op PVA) te combineren met etherische oliën voor een fijne geur.
Wasnoten, azijn en klimop
Een gouwe ouwe voor de Groene Groningers die al wat langer meegaan: wasnoten en azijn. Wasnoten zijn de vruchten van de wasnotenboom (Sapindus), die saponinen bevatten. Saponinen zijn natuurlijke zeepstoffen die overigens ook in klimop voorkomen.
Azijn werkt als natuurlijke wasverzachter en maakt je was zachter. Doe azijn wel direct in de trommel en niet in het wasverzachterbakje: bij langdurig gebruik kan azijn het rubber van de machine aantasten als het niet goed wordt doorgespoeld.
Geen tijd of zin, wel PVA-vrij wassen
Gelukkig zijn er ook reguliere merken waarmee je met een gerust hart je was kunt draaien. Een kleine greep uit het assortiment (no spon): Ecover, Sonett en Seepje zijn duurzame en PVA-vrije merken.
Laatste tip: check altijd zelf even de ingrediëntenlijst.
1 januari startte de No Buy Challenge; Groningers met een groen hart gaan een jaar lang geen kleding kopen. In dit jaar delen ze aan het begin en aan het eind van de challenge hun ervaringen. Wat was er leuk aan de challenge? Wat was er lastig? Wat hebben ze geleerd? Dit is het verhaal van Maaike.
